/ گزارش تصويری/ ۱

/ گزارش تصويری/ ۲

به گفته كارشناس حفظ و احيای سازمان ميراث فرهنگی، صنايع دستی و گردشگری خوزستان عمليات گسترده‌ مطالعات آسياب‌های باستانی دزفول در برنامه‌های آتی اين سازمان قرار دارد.

غلامرضا سلمان‌پور در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری دانشجويان ايران(ايسنا) در خوزستان اظهار كرد: مجموعه آسياب‌های دزفول در حاشيه غربی رود دز بين پل‌هاي قديمی ورودی اين شهرستان در منطقه‌ای به نام رعنا قرار گرفته‌اند. يكی از آسياب‌ها نيز به همين نام است.

وی افزود: آسياب‌ها در گذشته به وسيله نيرو آب و انتقال آب رودخانه به داخل مخازن آب آسياب‌ها و سرعت بخشيدن به آب از طريق مسيرهای دسترسی كار می‌كردند و سبب چرخيدن پره‌ها و سنگ‌ آسياب می‌شد و غلات مختلف را به آرد تبديل می‌كرد.

سلمان‌پور خاطرنشان كرد: چون مصالح به كار رفته در آسياب‌ها بايد در مقابل رطوبت مقاوم باشند عمده مصالح به كار رفته در ساخت آسياب‌های قديمی دزفول سنگ (سنگ‌های موجود در رودخانه) و آجر با ملات ساروج است.

او ادامه داد: قدمت آسياب‌های قديمی دزفول به دوره ساسانی بازمی‌گردد و اين آسياب‌ها در فهرست آثار ملی كشور به ثبت رسيده‌اند.

اشاره:

خوزستان داراي تاريخ درخشان و گران‌مايه‌اي است زيرا از آغاز گذرگاه و محل استقرار نژادها و قوم‌هاي مختلفي بوده و گهواره تمدن ايران است و در جوار آن تمدن‌هايي هم‌چون ليدي، يونان، روم فينيقي، مصري، آشوري، كلداني، سومري‌ها و آريايي‌ها از راه تجارت و بازرگاني به وسيله كشتي تحت تاثير تمدن‌هاي هنر و چين نيز قرار گرفته است. يكي از قديمي‌ترين تمدن‌هاي بشري در شش هزار سال پيش در خوزستان (شوش) پديد آمده است. هم‌اكنون بيش از 20 هزار محوطه و اثر تاريخي، باستاني در خوزستان موجود است و بسياري ديگر نيز هنوز از دل خاك سر برنياورده‌اند. بسياري از آثار تاريخي و باستاني جهان چون چغازنبيل شوش، آبشارهاي شوشتر، پل ساساني و شهر دانش‌گاهي جندي‌شاپور دزفول، اشكفت سلمان ايذه، ارجان بهبهان و .... در اين استان قرار دارند و نيز اشياي عتيقه باستاني بسياري از دل خاك خوزستان كشف شده‌ است. با اين حال تاكنون موزه‌اي كه شايسته و در خور آثار به دست آمده باشد در خوزستان احداث نشده است. حتي محل مناسبي براي مخزن اشياي عتيقه و نگه‌داري آن‌ها نيز در خوزستان نمي‌توان يافت و‌آثار مهم كشف شده يا به تهران انتقال مي‌يابند و يا اين‌كه در انبارهاي كه فاقد هرگونه امكانات حفاظتي هستند، نگه‌داري مي‌شوند كه خود سبب فرسايش و نابودي آثار مي‌شود.

دفاع مقدس نيز بخشي از تاريخ چند هزار ساله خوزستان است و براي معرفي و حفظ دست‌آوردهاي آن هم بايد تلاش كرد. از اين رو وجود موزه‌ بزرگ دفاع مقدس در اين منطقه لازم و ضروري به نظر مي‌رسد كه خوش‌بختانه در اين زمينه سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردش‌گري و بنياد حفظ آثار و ارزش‌هاي دفاع مقدس امسال تلاش گسترده‌اي را براي ساخت اين موزه‌ آغاز كرده‌اند و كار مطالعات و مكان‌يابي آن نيز بر عهده دانش‌گاه شهيد چمران اهواز گذاشته شده است.

در گزارشي كه از اين پس مي‌خوانيد نظر چند تن از مسؤولان استان را در خصوص ضرورت و لزوم احداث موزه منطقه‌اي باستان‌شناسي و دفاع مقدس جويا شده‌ايم كه از نظر مي‌گذرد:

مدير سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردش‌گري خوزستان در اين باره به خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) در خوزستان مي‌گويد:« جنگ و دفاع مقدس و بيش‌ترين حماسه‌هاي آن در خوزستان به وقوع پيوسته است و ذره ذره خاك اين استان به خون شهدا مزين شده و مقدس است ولي موزه مناسبي در خور شان خوزستان و رزمندگان دفاع مقدس براي نمايش آثار جنگ در استان وجود ندارد. »

صادق محمدي در ادامه تاكيد كرد:« از طرف ديگر خوزستان مركز تمدن‌هاي مهم و مختلفي در طول تاريخ بوده و آثار معماري و باستاني زيادي در اين جا وجود دارند و حتي قوميت‌هاي مختلف موجود در استان از نظر مردم‌شناسي يك سرمايه‌اند و نمايش فرهنگ و سن و آداب رسوم اقوام و آثار گذشته ضرورت احداث يك موزه به عنوان موزه منطقه‌اي را مي‌طلبد. »

غلام شجاعي، معاون گردش‌گري سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردش‌گري خوزستان، نيز در اين باره اظهار كرد:« بسيار بد است كه ما در خوزستان موزه منطقه‌اي آثار باستاني و موزه دفاع مقدس مناسبي نداريم. ساخت اين موزه‌ها سبب افزايش جذب توريست و گردش‌گر خواهد شد. »

او خاطرنشان كرد:« در كل كشور هشت تا نه استان توانسته‌اند مجوز احداث موزه منطقه‌اي را دريافت كنند كه خوزستان يكي از آن‌ها است و حتي در سال 84 اعتبار مطالعه و مشاوره طرح را نيز دريافت كرده‌ايم و دانش‌گاه شهيد چمران اهواز به عنوان مشاور و مجري طرح مطالعات و مكان‌يابي موزه‌ها انتخاب شده است. »

در خصوص اين‌كه موزه منطقه‌اي و دفاع مقدس در كنار هم و در قالب يك پارك موزه احداث شوند نظرات مختلفي وجود دارد.

وحيدي، معاون برنامه‌ريزي و اداري و مالي استانداري خوزستان، معتقد است:« موزه دفاع مقدس به گونه‌اي است كه به تنهايي نمي‌تواند جذابيت ايجاد كند و نمي‌خواهيم اين موزه فقط به يك عده رزمنده و بسيجي زمان جنگ تعلق داشته باشد تا از آن جا ديدن كنند و تجديد خاطره شود بل كه قصد داريم قشر جوان و توريست‌هاي خارجي و كساني كه نسبت به دفاع مقدس بيگانه‌اند از موزه دفاع مقدس ديدن كرده و با دفاع هشت ساله ما آشنا شوند. »

اوگفت:« پس ما مي‌توانيم به بهانه موزه منطقه‌اي باستان‌شناسي افراد بيش‌تري را براي ديدن موزه دفاع مقدس به محل آوريم تا با دفاع مقدس بيش‌تر آشنا شوند و بايد گفت شناخت دفاع مقدس بدون شناخت فرهنگ و آداب و رسوم مردم منطقه شناختي مجرد است و فرد بايد پيش از آشنايي با جنگ و دفاع مقدس با آداب و رسوم و فرهنگ مردم منطقه طي قرون گذشته آشنا شود و اين دو موزه كاملا با هم هم‌پوشاني دارند نه تعارض. »

‌مدير سازمان ميراث فرهنگي ، صنايع دستي و گردش‌گري خوزستان نيز با اذعان بر اين باور افزود:« دفاع مقدس جزو پيشينه مردم خوزستان است لذا احداث اين دو موزه در كنار هم‌ديگر لازم و ضروري است تا يك قطب فرهنگي تشكيل شود و گردش‌گران بيش‌تري جذب شوند و كساني‌كه به استان سفر مي‌كنند و يا خود مردم استان و حتي كاروان‌هاي راهيان‌نور بتوانند با استان خوزستان از گذشته تا كنون آشنا شوند. »

دكتر محمد ابراهيم مظهري، استاد دانش‌گاه شهيد چمران اهواز و مجري مطالعات و مكان‌يابي طرح، در اين باره گفت:« به نظر من اين دو موزه با در كنار هم قرار گرفتن مي‌توانند به يك ديگر كمك كنند و خدمات مشترك چون پاركينگ و امنيت و از يك ديگر بگيرند. به علاوه دفاع مقدس ما به هشت سال خلاصه نشده و اگر عاشورا را از دفاع مقدس بگيريم عملا چيزي از آن باقي نمي‌ماند و اين دفاع مقدس در راستاي دفاع و مبارزه عاشورا بوده در تاريخ هزار و چند صد ساله شيعه مي‌گنجد كه شيعه نيز بخش بزرگي از تاريخ ما است و من معتقدم اين دو موزه بايد در كنار يك ديگر احداث شوند. »

او در ادامه توضيح داد:« با اين حال اگر اين دو موزه جداگانه هم احداث گردند ما مي‌توانيم دو ساختمان جداگانه داشته باشيم كه هر كدام امتياز خاص خود را خواهد داشت كه دو نماد جداگانه براي شهر به وجود مي‌آورند. »

در همين حال سرهنگ حسين عشقي، رييس سابق بنياد حفظ آثار و ارزش‌هاي دفاع مقدس استان، تصريح كرد:« بر اساس اساس‌نامه بنياد حفظ‌ آثار كه توسط مقام معظم رهبري تصويب شده موقعيت موزه‌هاي دفاع مقدس به عهده اين بنياد است و هم اكنون فقط يك موزه دفاع مقدس آن هم در تهران وجود دارد و بقيه آن‌ها تحت عنوان مراكز فرهنگي دفاع مقدس هستند كه مراكز خرمشهر، دزفول و امثال آن‌ها از اين نوع است. »

وي افزود:« در برنامه چهارم توسعه پيش‌بيني شده تا دست‌گاه‌هاي اجرايي در خصوص پشتي‌باني از كاروان‌هاي راهيان نور، احداث موزه و ... از اين بنياد حمايت كنند و كمك آن‌ها فقط جنبه حمايتي دارد و احداث موزه دفاع مقدس كار بنياد و نيروهاي مسلح است نه سازمان ميراث فرهنگي. »

عشقي اظهار كرد:« احداث دو موزه در كنار يك ديگر يك سري مزايا و يك سري معايب دارد. از جمله مزاياي آن خدمات‌رساني مشترك به بحث پاركينگ و .. است ولي مشكلاتي چون بحث تكميل، غرفه‌آرايي، اعتبار و حتي مديريت اين موزه‌ها سبب مي‌شود تا ما با ادغام موزه دفاع مقدس و منطقه‌اي مشكل داشته باشيم. »

او توضيح داد:« مثلا 80 درصد اعتبارات احداث مركز فرهنگي دفاع مقدس دزفول را نيروهاي مسلح و بنياد حفظ ‌ارزش‌ها و اثار دفاع مقدس تامين كرده و حال سازمان ميراث فرهنگي 140 ميليون تومان براي انجام كارها و مراحل نهايي اين مجموعه اعتبار اختصاص داده و مركز را به نام خود مي‌خواند. »

دكتر محمدابراهيم مظهري درباره مكان يابي و محل احداث اين موزه‌ها به خبرنگار خبرگزاري ايسنا گفت:« تقريبا يك ماهي است كه مشاوره و طراحي موزه‌ها به ما (دانش‌گاه شهيد چمران اهواز) واگذار شده و بر اساس مطالعات صورت گرفته مقرر گرديد كه موزه‌ها در حاشيه رود كارون احداث گردند و در اين خصوص سه منطقه شناسايي شده است. »

اين استاد معماري در خصوص مخالفت مهدوي شهردار اهواز با برخي از گزينه‌هاي انتخابي مبني بر اين كه اين محوطه‌ها در نقشه‌هاي شهرداري جزو مناطقي هستند كه به عنوان فضاي سبز در نظر گرفته شده‌اند و نمي‌توان در آن‌ها موزه و بنا احداث كرد، تاكيد كرد:« يكي از دلايل عدم موفقيت شهرداري اهواز نيز همين است. پارك بدون بناهاي فرهنگي چون كتاب‌خانه،‌نمايش‌گاه امكانات تفريحي پارك نيست! »

او خاطرنشان كرد:« بايدگفت كتاب‌خانه مركزي اهواز در جاده ساحلي كيانپارس و موزه‌ هنرهاي معاصر در ساحل كارون به جا در فضاي سبز و پارك‌ها احداث شده‌اند و فضاي سبز بدون وجود اين امكانات زنده نيست. »

مهران علم‌الهدي، مدير مجموعه موزه آب و مهندسي عمومي سازمان آب و برق خوزستان، نيز گفت:« ‌ما گزينه‌هاي پيش‌نهادي كه در حريم رودخانه كارون هستند را مورد مطالعه قرار خواهيم داد و در صورت عدم اشكال اعلام خواهيم كرد. بيش از دو سال است كه بصورت تخصصي در حال ساخت موزه هستيم و مي‌توانيم در امر مشاوره و احداث موزه به سازمان ميراث فرهنگي و گردش‌گري كمك كنيم. »

(گزارش: هادي جعفرزاده)

انتهاي پيام